ADV. (DR.) PRASHANT MALI HONOURED WITH FCRF EXCELLENCE AWARD 2026 FOR CYBER LAW PRACTICE

NEW DELHI, August 2026 — The justice system is notoriously slow, often accused of trailing years behind the technology it seeks to regulate. But in the courtrooms of the Supreme Court and the Bombay High Court, that gap is steadily closing, largely due to practitioners who speak both the language of constitutional rights and forensic data.

Chief among them is Mumbai-based Adv. (Dr.) Prashant Mali, who was conferred the FCRF Excellence Award 2026 for Excellence in Cyber Law Practice. The award was presented by the Future Crime Research Foundation (FCRF) at the FutureCrime Summit 2026, held at Bharat Mandapam in New Delhi on August 6-7.

The annual summit brings together law enforcement leaders, researchers, regulators, and industry experts to map the future of digital justice. For Dr. Mali, the recognition cements his position as a crucial bridge between two disparate worlds. He is widely respected as a lawyer equally at home analyzing a forensic image as he is arguing a constitutional writ petition.

 "Recognition in cyber law is really recognition that the law is finally catching up to the technology," Dr. Mali noted upon receiving the award. "My work has always been to shorten that gap — for the courts, for clients, and for the ordinary citizen whose data is the real party in every data protection and cybercrime dispute."
 
A Career Built on Digital Defense
Dr. Mali’s practice spans more than two decades, evolving alongside the internet itself. From early cybercrime litigation to modern-day data protection and artificial intelligence compliance, his footprint on Indian jurisprudence is significant.
 
Here is a quick look at the milestones shaping his practice:
Institutional Leadership: He is the Founder and President of Cyber Law Consulting (Advocates & Attorneys) and Chairman of the Cyber & Law Foundation.
 
Pioneering AI Jurisprudence: He has authored eight books, including the widely downloaded open-source text, Seven AI Laws: The Future of Mankind, providing a much-needed framework for AI governance.
 
Democratizing Data Law: He created dpdpa.com, India’s principal public resource for navigating the Digital Personal Data Protection Act, 2023.
 
Courtroom Advocacy: His broader practice covers extensive trial and appellate work across India, specializing in bail and defense in cybercrime matters, DPDPA compliance advisory, and complex electronic-evidence disputes.
 
The Human Element in Data
What makes Dr. Mali’s approach stand out in a highly technical field is his consistent focus on the human impact of digital laws. Whether providing commentary on BBC World, Bloomberg, Republic TV, CNN News 18, ET Now, or NDTV, he strips away the technical jargon to highlight how AI governance and digital policies directly affect personal liberty.
 
As cybercrimes grow more sophisticated and AI introduces unprecedented legal gray areas, the justice system requires advocates who understand the code as deeply as the law. This latest FCRF award is a clear acknowledgment that Adv. (Dr.) Prashant Mali continues to set the standard for that exact kind of practice.

बेस्ट के 'स्थापना दिवस' पर ही मुलुंड में भीषण हादसा: सिग्नल पर बीएमसी की महिला कर्मचारी को बस ने रौंदा, ठेका प्रथा और घोटालों पर उठे तीखे सवाल

मुंबई / मुलुंड (7 अगस्त 2026)

आज 7 अगस्त को जहां एक तरफ बेस्ट (BEST) उपक्रम अपना स्थापना दिवस (वर्धापन दिन) मना रहा है, वहीं दूसरी तरफ मुलुंड की सड़कों पर इसी बेस्ट बस ने एक बेकसूर महिला की

जान लेकर इस दिन को 'खूनी वर्धापन दिन' में तब्दील कर दिया है। भांडुप, कुर्ला और दादर के

हादसों के बाद अब मुलुंड चेक नाका स्थित महाराणा प्रताप चौक पर कल्याण ज्वेलर्स के

सामने एक और दर्दनाक हादसा सामने आया, जहां सड़क पार कर रही 56

वर्षीय महिला को मातेश्वरी डिपो की अनियंत्रित बस ने कुचल दिया। बस

का भारी-भरकम दाहिना पहिया महिला के सिर के ऊपर से निकल गया, जिससे उनका शरीर पूरी तरह क्षतिग्रस्त हो गया और मौके पर ही सांसें थम

गईं।

मृतका की पहचान, पारिवारिक पृष्ठभूमि

और उजड़ता परिवार

मृतक महिला की पहचान जयश्री भानाजी परमार (उम्र 56 वर्ष) के रूप में हुई है। वह बृहन्मुंबई महानगर पालिका (BMC) के टी-वार्ड स्थित जल आपूर्ति परियोजना (Water Supply Project) विभाग में 'सफाईगार' के पद पर

कार्यरत थीं।

जयश्री जी का मूल निवास नालासोपारा में था। उनके पति का पहले ही देहांत हो

चुका है और वह नालासोपारा में अपने बेटे और बहू के साथ रहती थीं। स्थापना दिवस पर

हुए इस दर्दनाक हादसे ने उनके बेटे-बहू और पूरे परिवार का सहारा छीन लिया है।

हादसे की पूरी सच्चाई

नेरुल बस स्टेशन से मुलुंड चेक नाका आ रही मातेश्वरी डिपो की बस (रूट नंबर C-512/35,

बस नंबर 8035, RTO नंबर MH-01-EM-1891)

दोपहर 2:30 बजे महाराणा प्रताप चौक के ट्रैफिक

सिग्नल पर रुकी थी। प्रत्यक्षदर्शियों और पुलिस रिपोर्ट के अनुसार, जब पैदल यात्रियों के लिए सिग्नल हरा था और लोग रास्ता पार कर रहे थे,

तभी सिग्नल हरा होते ही बस चालक ने बिना ध्यान दिए तेजी से गाड़ी

आगे बढ़ा दी। बस का अगला दाहिना हिस्सा टकराने से जयश्री जी सड़क पर गिरीं और बस

का टायर उन्हें रौंदता हुआ निकल गया।

घटना के तुरंत बाद कंडक्टर शैलेश वाघ (उम्र 26 वर्ष) ने 100 नंबर पर पुलिस को सूचित किया। पुलिस ने

एम्बुलेंस से उन्हें तुरंत अग्रवाल अस्पताल पहुंचाया, लेकिन

डॉक्टरों ने उन्हें मृत घोषित कर दिया। मुलुंड पुलिस स्टेशन के वरिष्ठ पुलिस

निरीक्षक संतोष घाटेकर के अनुसार, डोंबिवली निवासी बस चालक

रवि भगवंत भोईसे (उम्र 33 वर्ष) को हिरासत में लेकर बस को

जब्त कर लिया गया है और आगे की कानूनी जांच जारी है।

ग्राउंड रिपोर्ट: ठेकेदारी और भ्रष्टाचार का काला सच

इस हादसे से एक बार फिर बेस्ट की ठेका प्रथा (Wet

Lease) और प्रशासनिक भ्रष्टाचार का पर्दाफाश हुआ है:

1.    

स्थापना

दिवस पर सुरक्षा का खोखला दावा: एक तरफ बेस्ट अपनी उपलब्धियों का जश्न मना रहा है, वहीं दूसरी तरफ उसी के स्थापना दिवस पर अनियंत्रित बसों के कारण सड़कें

लाल हो रही हैं और पैदल यात्रियों की सुरक्षा भगवान भरोसे है।

2.   

कम

पगार में अनस्किल्ड ड्राइवरों की भर्ती: बेस्ट के पक्के ड्राइवरों को जहां 40,000

से 1 लाख रुपये तक पगार मिलती थी, वहीं प्राइवेट ठेकेदार कंपनियां महज 16,000 से 18,000

रुपये में बिना ट्रेनिंग वाले चालकों को गाड़ियां सौंप रही हैं।

क्या इन ड्राइवरों के पास भारी वाहन चलाने का अनुभव और वैध लाइसेंस है या केवल

बाइक-कार चलाने वालों को इतनी बड़ी बसें थमा दी गई हैं?

3.   

ट्रैफिक

सिग्नल की सरेआम धज्जियां: मुलुंड में 402 नंबर रूट की

बसें हों या C-512, ठेके की बसें लाल बत्ती होने के बावजूद

गाड़ियां बाइक की तरह लहराते हुए भगाती हैं और लोगों की जान जोखिम में डालती हैं।

4.  

किराए

में बढ़ोतरी और विज्ञापनों का खेल: बेस्ट का न्यूनतम किराया 5 रुपये से बढ़ाकर 12 रुपये कर दिया गया और विज्ञापनों

से करोड़ों की आय होती है, फिर भी घाटा दिखाकर ठेका प्रथा के

नाम पर जनता की जान से खिलवाड़ किया जा रहा है।

बीएमसी में फैले अन्य घोटालों का कनेक्शन

यह हादसा बीएमसी प्रशासन की उस घोर लापरवाही का नतीजा है जो अन्य विभागों में

भी साफ दिखती है:

• मुलुंड का फर्जी डॉक्टर घोटाला:
  बीएमसी में एमबीबीएस और एमडी डॉक्टरों के नाम पर ठेके दिए गए, लेकिन अस्पतालों में फल-सब्जी बेचने वालों और बार
  डांसरों को फर्जी डॉक्टर बनाकर करोड़ों का घोटाला किया गया। एसीबी ने क्राइम
  पीआई को लाखो उपये घूस लेते पकड़ा, उसके बाद उस केस में
  कोई कार्यवाही आगे नहीं बढ़ी, और सरे मुख्य गुनहगार मस्त बलपर रह है और
  फिर्यादी को परिवार सहित मरने की धमकिय आती है लेकिन पोलिस उस फिर्यदिको
  सुरक्षा भी नहीं दे रही ना उन धमकी देने वलोपे कार्य वाही करती है इस केस में
  भी शंका है कई करोडो या अरबो रुपयों का खेल है और शायद कई वादे नेता या
  मिनिस्टर भी शामिल हो सकते है।
• बीएमसी ओ सी और बिल्डर घोटाला:
  खुद को बिल्डिंग अधिकारी, टाउन प्लानर और डेवलपर जो
  बिल्डरों को 'फ़ुल ऑक्यूपेंसी
  सर्टिफ़िकेट' प्रमाण-पत्र जारी करते
  हैं। बताकर एक महिला ने 100 से अधिक पुलिस
  और कोर्ट कर्मियों और सामान्य जनता और व्यापारी को सस्ते फ्लैट का झांसा देकर
  करोडो का घोटाला किया जो लालच आया तो सही नहीं तो भगवन का प्रसाद खिलाकर
  वशीकरण से चेक लेती थी जिसका केस आजभी मुंबई हाई कोर्ट,
  सेशन कोर्ट, पनवेल कोर्ट , मुलुंड कोर्ट, ठाणे कोर्ट और न जाने कितने कोर्ट में केस चल रहे है उसके पीछे भी
  कोई नेता या मिनिस्टर का हाथ होने की शंका है ।

पत्रकारिता के तीखे सवाल:

• क्या बीएमसी और सरकार मृतक जयश्री
  परमार के बेटे या परिवार के किसी सदस्य को तुरंत अनुकंपा के आधार पर पक्की
  नौकरी देगी?
• क्या बेसहारा हुए पीड़ित परिवार
  को बेस्ट और सरकार की तरफ से उचित मुआवजा मिलेगा?
• क्या केवल ड्राइवर पर केस दर्ज कर
  खानापूर्ति होगी या फिर ठेका देने वाली कंपनियों और भ्रष्ट अधिकारियों पर भी
  आपराधिक मामला दर्ज होगा?

(विशेष ग्राउंड रिपोर्ट: पत्रकार नितिन मणियार - पावर 24 न्यूज भारत / PNR न्यूज भारत)

૬૮ વર્ષીય રમણિક વેલજી દેઢિયા નામક વેપારીએ ૧૪મા માળેથી ઝંપલાવી જીવન ટૂંકાવ્યું (Suicide); મુલુંડની ઘટના અંગે જુઓ સંપૂર્ણ માહિતી

મૂળ ગુજરાતના કચ્છ (મોખા) ગામના વતની હાલ મુલુંડમાં રહેતા અને ડોંબિવલીમાં 'લક્ષ્મી ફરસાણ માર્ટ' અને ‘લક્ષ્મી સ્વીટ્સ’ ના માલિક રમણિક વેલજી દેઢિયાએ બીમારીથી કંટાળીને આત્યંતિક પગલું ભર્યાનો સુસાઇડ નોટમાં ઉલ્લેખ; મુલુંડ પોલીસ દ્વારા વધુ તપાસ શરૂ.

 

સ્થળ: મુલુંડ (વેસ્ટ), મુંબઈ : વિશેષ ક્રાઇમ રિપોર્ટર

ઉત્તર પૂર્વ મુંબઈ ઉપનગરના મુલુંડ (વેસ્ટ) સ્થિત ભક્તિ માર્ગ પર આવેલી પોશ હાઇરાઇઝ સોસાયટી 'વિકાસ પેરાડાઇઝ' (B-વિંગ, ટાવર નંબર 3 - ગ્રાઉન્ડ પ્લસ 20 માળના ટાવર) માં ૩૧ જુલાઈ ૨૦૨૬ શુક્રવારે બપોરે ૧૧:૪૫ ના કરૂણ ઘટના થઇ છે. 14મા માળેથી દાદરાની બારીમાંથી ઝંપલાવીને આયુષ્ય દોરી ટૂંકાવનાર 68 વર્ષીય વરિષ્ઠ વેપારી રમણિક વેલજી  દેઢિયા ના કેસમાં મુલુંડ પોલીસને એક સુસાઇડ નોટ મળી છે. આ સુસાઇડ નોટમાં તેમણે પોતાની લાંબા સમયની શારીરિક બીમારીથી કંટાળીને આ આત્યંતિક પગલું ભર્યું હોવાનું લખ્યું છે.

 

મૃતક રમણિક વેલજી  દેઢિયા ફ્લેટ નં. 1402 'વિકાસ પેરાડાઇઝ' B-વિંગ, ટાવર નંબર 3 ચૌદમાં મળે પત્ની દીકરો અંદ વહુ સાથે રહેતા હતા જે મૂળ ગુજરાતના કચ્છ (મોખા) ગામના વતની હતા અને ડોંબિવલી (પૂર્વ તથા પશ્ચિમ) માં અત્યંત લોકપ્રિય 'લક્ષ્મી ફરસાણ માર્ટ' અને 'લક્ષ્મી સ્વીટ્સ' ના માલિક હતા.

બનાવની વિગત અને સીસીટીવી તપાસ

શુક્રવારે સવારે 11.૩૦ થી 12 વાગ્યાની વચ્ચે રમણિકભાઈએ પોતાના ઘરમાં પત્ની અને પુત્રવધૂને ઘરની બારે આવેલ કોમન પેસેજમાં ટહેલવા જઈ રહ્યા હોવાનું કહ્યું હતું. ત્યારબાદ તેઓ 14મા અને 13મા માળ વચ્ચે આવેલા દાદરની બારી પાસે ગયા હતા. સોસાયટીના સીસીટીવી (CCTV) ફૂટેજ (સવારે 11:46 વાગ્યે) માં સ્પષ્ટ દેખાય છે કે તેમણે એક કાગળ ઉપર પોતાના ચશ્મા સંભાળીને બારી પાસે મૂક્યા અને નીચે કૂદી પડ્યા.

ધડામ કરતો મોટ્ટો આવાજ ગુંજી ઉઠ્યો, બનાવ બનતાં જ સોસાયટીના મેનેજર જ્યોતિ ખરાડેએ 100 નંબર પર પોલીસ કંટ્રોલ રૂમને અને રૂબરૂ મુલુંડ પોલીસ સ્ટેશન પહોંચીને જાણ કરી હતી. જેના આધારે મુલુંડ પોલીસ સ્ટેશન પર હાજર પી.આઈ. કાલગાવે અને એ.પી.આઈ. વિનોદ લભડેની ટીમે સ્થળ પર પહોંચી તપાસ શરૂ કરી હતી.

સુસાઇડ નોટ અને પોલીસ કાર્યવાહી

મુલુંડ પોલીસ સ્ટેશનના વરિષ્ઠ પોલીસ નિરીક્ષક સંતોષ અશોકરાવ ઘાટેકર ના માર્ગદર્શન હેઠળ તપાસ કરી રહેલી ટીમને તપાસ દરમિયાન એક સુસાઇડ નોટ મળી આવી છે. જેમાં રમણિકભાઈએ પોતે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગંભીર બીમારીથી પીડાતા હોવાનો અને તેનાથી કંટાળીને પોતાની મરજીથી આ પગલું ભરી રહ્યા હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

વરિષ્ઠ પોલીસ નિરીક્ષક સંતોષ અશોકરાવ ઘાટેકર એ જણાવ્યું:

"પ્રાથમિક સીસીટીવી તપાસ અને મળી આવેલી સુસાઇડ નોટ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓ બીમારીના કારણે તણાવમાં હતા. પોલીસે હાલ પૂરતો અકસ્માતે મોતના ગુના (ADR) ન. ૧૦૭/૨૦૨૬ બી.એન. એસ. ૧૯૪ કલમ હેઠળ કેસ નોંધીને આગળની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે."

અપરાધ પત્રકારત્વનો દ્રષ્ટિકોણ: સુસાઇડ નોટ છતાં તમામ શક્યતાઓ ચકાસાશે

એક અનુભવી ક્રાઇમ જર્નાલિસ્ટ અને પોલીસ તપાસના નિયમો અનુસાર, સુસાઇડ નોટ મળી જવા માત્રથી તપાસ પૂર્ણ થઈ જતી નથી. મુલુંડ પોલીસ નીચેના મહત્વના મુદ્દાઓ પર પણ સમાંતર તપાસ ચલાવી રહી છે:

• હસ્તલેખન ચકાસણી (Handwriting Verification): મળી આવેલી સુસાઇડ નોટના અક્ષરો ખરેખર રમણિકભાઈના જ છે કે કેમ, તે માટે ફોરેન્સિક અને પરિવારજનોની મદદથી હેન્ડરાઇટિંગ મેચ કરવામાં આવી રહ્યા છે.
• મેડિકલ હિસ્ટ્રીની ખરાઈ: તેઓ કઈ બીમારીથી પીડાતા હતા અને તેની સારવાર ક્યાં ચાલતી હતી તે અંગેના ડોક્ટરના રિપોર્ટ્સ ચકાસવામાં આવી રહ્યા છે.
• આર્થિક તથા કૌટુંબિક પાસું: રમણિકભાઈ ડોંબિવલીના પ્રસ્થાપિત વેપારી હોવાથી, બીમારી સિવાય કોઈ ગુપ્ત આર્થિક દબાણ, વ્યાપારી લેણદેણ કે અન્ય કોઈ વિવાદ તો નહોતો ને, તે પણ તપાસવામાં આવી રહ્યું છે.

હાલમાં પોલીસે મૃતદેહને પંચનામા બાદ પોસ્ટમોર્ટમ કરી મૃતદેહ સોપી દેવામાં આવ્યો છે અને પરિવારજનો તેમજ સોસાયટીના રહીશોના અધિકૃત નિવેદન નોંધવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. અગ્નિ સંસ્કાર તરતજ સાંજના ૮ થી ૯ વાગ્યા દરમ્યાન થઇ ગયેલ છે.

પત્રકાર નીતિન મણિયાર